Democratie is het beste systeem dat we nu hebben. Het vraagt dat burgers invloed hebben, en er geen machtsconcentratie is bij een groep die niet de hele bevolking vertegenwoordigt. In Nederland doen we dat onder andere door de trias politica: een verdeling van wetgevende macht die wetten opstelt, een uitvoerende macht die het dagelijks bestuur van de staat uitoefent en als derde een rechterlijke macht die deze uitvoering toetst aan de wet. Een vierde macht is die van de journalistiek (ook in de vorm van kunst of wetenschappelijke artikelen).

Democratie is fragiel en moet actief beschermd worden. Nederland is hiervoor ook al op de vingers getikt door Europa.

Democratie door macht werkelijk bij burgers te leggen

Democratie is het best gediend door macht bij burgers te leggen:

De overheid staat ten dienste van de mensen, niet andersom. Net zoals een leidinggevende niet hoort te bestaan, maar de mensen in zijn team/groep moet ondersteunen om ze te laten groeien: een piramide met de punt beneden.
Zorgen dat er weinig mensen zijn met veel macht zonder balans (macht verdelen zorgt ervoor omdat niemand het alleen kan doorvoeren, en daarmee meerdere perspectieven meegenomen worden).
Stimuleer een participatiedemocratie waarin burgers in het besluitvormingsproces helpen. Niet de schreeuwers, maar vooral ook de rustige meerderheid. Wanneer mensen meer tijd hebben door een minimaal inkomen (zie Inkomensgelijkheid), heeft de meerderheid ook tijd om deel te nemen.
Laat burgers onderling (een deel van) het geld van gemeentes verdelen. Het is hun gemeente, en ze dragen er aan bij. Geef inwoners dan ook de macht de prioriteiten te stellen. Daardoor worden burgers meer betrokken, en snappen burgers beter de afwegingen die gemaakt moeten worden.
Richt een 3^e kamer op van willekeurig geselecteerde burgers die meepraten over politiek moeilijke onderwerpen. Die burgers hebben geen korte-termijn belang zoals politici die herkozen moeten worden, of afspraken in een regeerakkoord moeten volgen. Die kunnen dan onderwerpen kiezen voor burgerberaden: onderwerpen die spelen bij de bevolking. En de uitkomst van de burgerberaden worden dan verplicht en redelijk snel in de 2e kamer behandeld – waarbij het afwijzen van voorstellen schriftelijk moet worden toegelicht.
We zijn vrij wanneer we onze eigen gezamenlijke regels (wetten) kunnen opstellen. Daarmee is er vrijheid voor de gemeenschap: collectieve vrijheid. Dit is anders dan individuele vrijheid (doen waar je zin in hebt, en geen rekening houden met anderen).
De overheid stimuleert dat mensen zich kunnen mobiliseren als collectief (tegen grote instanties die dure advocaten kunnen betalen zoals overheid en bedrijven).
In onderwijs o.a. te sturen op een kritische houding (naast geletterdheid, rekenvaardigheid, …). Logisch redeneren is belangrijk.
Ook moeten mensen vrij zijn, de tijd hebben en gemakkelijk in staat zijn om te participeren en feedback te leveren. Dit kan door te zorgen dat basisbehoeften geregeld zijn (zie Basisbehoeften zijn geregeld).

Democratie door feedback met macht

Georganiseerde feedback legt macht democratisch bij iedereen die ermee te maken heeft (gebruikers of afnemers, mensen van binnen, toeleveranciers van goederen of diensten). Dit geeft 360 graden feedback die je realistisch houdt en daardoor kun je snel aanpassen. Dit doen we voor:

Overheidsdiensten waar mensen mee te maken hebben (denk aan belasting, gemeente, politie, ziekenhuizen, …).
Mensen binnen overheidsdiensten die elkaar beoordelen (mensen waar je in je functie mee te maken hebt: binnen je eigen team of andere overheidsdiensten). Hierbij volgen we de “omgekeerde piramide”. Een manager wordt beoordeeld door het team die de ondersteuning van de manager krijgt. Bij veel lage beoordelingen uit het team volgen correctieve acties: de ondersteunende manager gaat snel weg, en het team mag een nieuwe ondersteunende manager uitzoeken (of het zelf doen als zelfsturende teams).
Burgers die andere burgers bij de overheid in het vizier brengen (denk aan het signaleren van mensen die hulp nodig hebben maar het niet vragen, of mensen die overlast of crimineel gedrag vertonen).

De feedback moet laagdrempelig zijn om die breed uitgerold te krijgen. De overheid kan dit b.v. doen via een feedback-app (of site van de overheid) waar je inlogt met je DigiD. B.v na een contact met een ziekenhuis zien burgers hun afspraken in de app en kunnen ze feedback geven. Door feedback helpen we de overheid zich te verbeteren.

De data wordt b.v. jaarlijks gepresenteerd via het CBS. Burgers en journalisten kunnen de anonieme data raadplegen en de overheid controleren.

Democratie door rede en transparantie

Transparantie en rede ondersteunen de invoering, zeker omdat we veel willen veranderen moet je dat ook helder uitleggen. Ook geven ze aanleiding tot feedback/discussie op basis van duidelijke punten. Als je dezelfde doelen op een andere (betere) manier kunt bereiken, waarom niet? We leren allemaal hoe we de toekomst beter maken, en feedback vanuit andere standpunten is daarvoor nodig om te komen tot een gebalanceerde en overwogen visie.

We gaan uit van de rede (logische afleiding en redelijkheid), niet van retoriek. Rede kunnen we versterken door:

Onderzoekers die volgens een wetenschappelijke manier werken veel zaken te laten bekijken (overheidsbeleid op effectiviteit, oplossingen voor problemen, …). We kijken dus naar rede, gebaseerd op data (uit historie, of via logische afleidingen), en vragen het de mensen die er veel verstand van hebben.
Complexe zaken zijn niet gemakkelijk aan te pakken met te simpel boerenverstand. De overheid is een grote werkgever, en heeft veel praktische diepgaande kennis (denk aan werknemers in ziekenhuizen of bij de gemeenten). Ook doen universiteiten onderzoek naar allerlei zaken en hebben dus veel kennis. Uit die kennis kunnen we putten, en zaken verbeteren. Gebruik de kennis van werknemers (en niet van externe adviesbureaus met andere belangen) om te verbeteren.
Werknemers en vooral kritische universiteiten in staat stellen om de zaken aan te kaarten. Door te zorgen dat mensen hier ook tijd voor hebben.
Een houding van open (beschikbare) data. Daarmee kunnen onderzoeken worden gecontroleerd en gereproduceerd, en misschien anders ingezet dan je voor je eerste onderzoek gedacht had. Veel data kun je verkrijgen door data open te maken voor onderzoekers.
Transparantie zodat anderen het kunnen controleren, maar vooral ook tegenargumenten kunnen geven, en misschien met betere voorstellen te komen.
Lokale en laagdrempelige rechtbanken als vertegenwoordigers van rede (redelijkheid) die recht spreken.
In het onderwijs hier aandacht aan te geven.
Informatie delen tussen instellingen en de samenleving. Denk aan een VNG die informatie deelt. Een overheid die een burgerberaad organiseert. Personeel van een afdeling in een ziekenhuis die korte tijd meedraait met een ander ziekenhuis waar iets goed draait. Een overheid die rond onderwerpen informatiesessies of discussies organiseert: kennisdeling voor overheid, burgers en journalisten.

Een transparante overheid is controleerbaar door zichzelf, journalisten en burgers. En die is ook inzichtelijker zodat we beter weten wat de impact van wijzigingen is.

Democratie door onafhankelijke instanties

Een aantal onafhankelijke instanties en adviezen van georganiseerde burgers worden nu vaak niet gehoord. Bedrijven komen aan tafel bij het kabinet (lobbygroepen van bedrijven), maar groepen burgers komen niet zomaar aan tafel. Binnen de overheid zijn er ook onafhankelijke instanties zoals De Nationale Ombudsman, adviescolleges en waterschappen.

De ministeries moeten ook over eigen kennis beschikken, los van adviesbureaus. Nu zijn ambtenaren in een liberale kleine overheid niet capabel. De overheid neemt die competentie dan weer terug.

De rechterlijke macht moeten we onafhankelijk maken van de politiek: een “hoog college van staat”.

De kamer en ministeries moeten open zijn en kritiek verwelkomen om zo te verbeteren. Dat is in tegenstelling tot hoe het nu gaat, zie b.v. hoe het kabinet-Rutte bang was voor tegenmacht. Verder dienen moties uitgevoerd te worden door de regering, maar nu is dat niet zo, zie voorbeeld van het stimuleren van gokverslaving.

En bemensing van onafhankelijke instanties in lijn met hun taak – dus meer geld daarvoor omdat er de afgelopen jaren teveel op is bezuinigd.

Democratie komt ook door kunst in allerlei vormen. Kunst zet je aan tot denken, laat je in de spiegel kijken, laat zien hoe de toekomst eruit kan zien, stelt normen ter discussie, inspireert en brengt mensen samen. En die verbondenheid is een fundament van georganiseerde weerstand. Iets om te koesteren.